Trang trí nhà bằng khuôn bánh

Có một cái khuôn bánh trong nhà là một điều bình thường của nhiều gia đình. Ở miền Nam nhiều năm trước, nhà điền chủ, Hội đồng,  nhà thầy thông , thầy ký đều trữ sẵn bộ đồ làm bánh khéo, đợi dịp tết nhất, giỗ quảy thi nhau làm bánh. Cái khuôn bánh Phục linh nhỏ nhắn dễ thương, cho ra những cái bánh thơm mùi hoa bưởi, vanilla. Những cái khuôn bánh dẻo, bánh nướng cho Tết Trung Thu to, nặng, ấn bột vào khuôn đánh đốp một cái vào cối đá là miếng bột nhồi vào khuôn long ra. Cái bánh đã thành hình từ đó nếu là bánh dẻo, và được đem nướng thành hình cái bánh Trung Thu thơm lừng nếu là bánh nướng. Khuôn bánh dẻo thường chạm nét sâu . Khuôn bánh nướng nét không sâu nhưng tỉ mỉ hơn…

Ở Hà Nội, phố Tạ Hiện là nơi bán nhiều khuôn bánh đẹp, chạm khắc sắc sảo. Hiệu Phúc Lợi ở phố này được nhiều người biết do nhà có truyền thống chạm khắc gỗ từ xưa. Gỗ dùng chạm khuôn bánh thường bằng gỗ xà cừ và gỗ thị. Người thợ phải vẽ hình theo âm bản rồi mới đục đẽo, chạm khắc…

Riết rồi càng hiếm người làm bánh tại nhà. Cái lò nướng bằng thiếc to đùng trở nên cồng kềnh, chật nhà. Những cái khuôn bánh bằng gỗ ẩm mốc do rửa không kịp khô đã cất vào thùng, đen xạm đi và đến lúc nào đó được đem ra đập nước đá, kê lót chỗ nào đó, thậm chí chụm củi. Người ta vào Chợ Lớn mua bánh Trung Thu, mua bánh Kinh Đô, ai thích làm bánh đã có khuôn nhựa mua ở chợ Bình Tây. Khuôn bánh gỗ, với nét chạm âm bản trở thành của hiếm trong sự quên lãng.

Nhưng hiện nay, khuôn bánh chạm khắc đang thành một vật dụng trang trí được yêu thích của những người có óc thẩm mỹ cao và thích tìm tòi chất liệu mới. Trên thế giới, các khuôn bánh của Nga cách nay nhiều chục năm với các hoạ tiết xe kéo trượt tuyết , xe song mã, người cô dắc  là những món được săn lùng để sưu tập. Phòng khách của một ngôi nhà ở  Nhật dưới đây có một bộ sưu tập khuôn bánh khá xinh xắn và ấn tượng. Ở Hà Nội, một tổ chức tài chính  quốc tế trang trí trên tường ở hành lang trụ sở bằng các khuôn bánh mua trên phố, có thêm các bản chạm khắc âm bản tranh dân gian Đông Hồ với các bản màu đỏ, xanh, vàng…Người biết chơi đề - co đã biết săn lùng những khuôn bánh đẹp mang hình  cá chép quẫy đuôi, Thuý Kiều Kim Trọng, sư tử hí cầu…

Xu hướng trang trí theo hướng đa dạng, phá cách, độc đáo dường như ngày càng phổ biến. Có người dựng ngay bên giường ngủ  một hàng rào sắt uốn thời Pháp thuộc. Có người mang củi chất vào phòng để tạo không khí một ngôi nhà đồng quê. Có người làm một ghế dài nằm nghỉ có lót nệm trên một xe trượt tuyết…Họ mong tìm một dáng vẻ độc đáo, tạo một cá tính cho không gian sinh sống riêng của mình. Trang trí bằng khuôn bánh, có thể coi là những tác phẩm nghệ thuật thật sự mang hơi hướm xu hướng này và có lẽ dễ dàng được chấp nhận.

Phạm Công Luận