Niềm say mê gỗ

Xin đừng vội đánh giá những người say mê gỗ là góp phần tàn phá rừng. Họ chỉ kế thừa niềm say mê từ thời hồng hoang của tổ tiên, khi con người khám phá rằng một chỗ trú ngụ trong một hốc cây khổng lồ , và sau đó là một túp lều bằng những thân cây bị ngã xuống do sét đánh, lở đất, cháy rừng thì tốt hơn, ấm áp hơn  sống trong một hang đá lạnh lẽo. Ông bà chúng ta, lúc dùng gỗ rất nhiều cho việc xây nhà, đóng bàn ghế, làm thuyền bè… cũng không làm mất mát nhiều rừng bằng những cuộc di dân hay một kế hoạch khai thác đất cho công nghiệp,  chăn nuôi , trồng bông vải hay lập sân golf. Vì sao ngày xưa gỗ được dùng phổ biến hơn xi măng mà rừng vẫn nhiều hơn so với bây giờ ?

Khi bước vào một căn nhà được trang trí và bày biện đồ đạc bằng gỗ, cảm giác nhẹ nhỏm sẽ đến với ta. Sàn gỗ bóng mờ do bao nhiêu chân người đi qua, cái bàn ăn thân mật ánh lên màu gõ đỏ với vân nhuyễn mềm mại. Màu hồng rượu chát của gỗ cẩm lai, màu nâu đỏ bóng lưỡng nhờ cánh kiến của gỗ trắc.  Ánh nắng chiếu vào đồ vật bằng gỗ trong căn nhà nhỏ tạo nên vẻ tráng lệ cổ điển có được của một toà lâu đài xưa. Trong ngũ hành, Mộc sinh Thổ. Nên một cái bình gốm, cho dù là sứ Giang Tây bằng cao lanh tinh khiết hay một bình cổ Bát Tràng đắp nổi thế kỷ 19 rất mộc mạc vẫn được tôn lên tuyệt đẹp khi được đặt trên một tủ nhỏ bằng gỗ.

Khi đóng đồ nội thất, thật thú vị khi thân với người thợ mộc và ngồi xem anh làm việc, nghe anh ta kể về niềm say mê gỗ của mình. Từ một miếng gỗ xấu xí, anh bào nhẵn, cạo chúng cho láng lẩy, làm nổi bật những thớ gỗ đẹp vô song và bề mặt mịn màng của chúng. Anh xẻ gỗ thành những miếng mỏng, từng thanh vuông vắn  và uốn chúng thành những hình thù lạ lùng nhất. Có khi anh  kết hợp gỗ với da thuộc và kim loại. Người bạn chạm khắc sẽ tạo những hình thù , hoa văn tuyệt đẹp vào tấm gỗ bằng những nét chạm, khắc tài hoa.Thợ tiện tạo những thanh gỗ tiện tuyệt đẹp với những đường vòng tròn thưa, dày. Có khi là da thuộc ốp lên mặt bàn, tạo một vẻ êm ái, cổ điển, tráng lệ của chiếc bàn cổ điển. Có khi là những bức tranh vẽ sơn dầu lên lưng ghế, mặt tủ càng cũ kỹ, rạn nứt theo thời gian càng đẹp.

Gỗ trang trí đưa chúng ta vào địa hạt của cái Đẹp, và các nghệ nhân là người ngự trị trên ngai vàng. Ham muốn tô điểm căn nhà của mình là một điều tự nhiên rất nguyên thuỷ. Và gỗ mang đến cho chúng ta vô số những tiềm năng. Tay vịn cầu thang uốn xoắn lại như  kẹo mạch nha, sàn nhà có thể dày như tấm thớt, hoặc lát mỏng với những hoa văn tinh tế của gỗ, mái nhà trang trí hình hoa và những trái tim, những đồ lặt vặt làm ngôi nhà duyên dáng thêm, chúng hút lấy những tia sáng mong manh nhất.

          Màu sắc gỗ có nhiều loại, từ màu trắng của Pơ mu, màu đỏ của Giáng hương, Gõ đỏ, Trắc , đến màu đen của Mun. Vài loại gỗ có nước bóng và vẻ lộng lẫy tự nhiên, hay như cây Tuyết tùng, có hương thơm từ tinh chất dầu mà chúng chứa trong thân cây. Những loại gỗ đẹp nhất thường được đánh bóng để khoe bày vẻ duyên dáng của chúng, trong khi những loại khác được sơn hay nhuộm màu để giấu đi bộ mặt  nguyên thủy của chúng. Gỗ thích hợp với những căn nhà cổ điển hay hiện đại. Những bức tường lót ván, sơn và chạy chỉ gợi lên vẻ tao nhã của một thời kỳ đã trôi qua. Những đồ gỗ mộc mạc gợi nhớ cuộc sống đơn sơ thanh bần. Những thớ gỗ xù xì hay sắc màu dịu nhẹ của cây tần bì lột vỏ tạo nên một góc thư thái yên tĩnh giữa cái thế giới đầy sức ép và sự căng thẳng của cuộc sống hiện tại.

Trong thần thoại Na Uy, Yggdrasil là một cây tần bì lớn, có thiên đường trên những nhánh của nó, địa ngục nằm dưới rễ và thân cây của nó chính là cuộc sống trần thế của nhân loại. hình tượng cây bao trùm  cuộc sống loài người. Ở Hy Lạp, từ hylé, chỉ nguyên liệu, nhưng nghĩa đen của từ này là gỗ. Ở Trung Quốc, gỗ (Mộc) là một trong ngũ hành, ứng với phương Đông và mùa xuân, và vậy là ứng với quẻ Chấn : sự chấn động của vũ trụ và của thiên nhiên. Cây cối mọc lên từ đất, cùng lúc với sấm bấy lâu vẫn ẩn náu trong đất . Đó là sự thức dậy của dương và là bước khởi đầu sự đi lên của nó ( Theo Jean Chevalier và Alain Gheerbrant)

Với tất cả ý nghĩa đó, gỗ vẫn là niềm say mê lớn mang tính truyền thống và khó dứt bỏ, cho dù bao nhiêu tuyên bố ngày nay là của thời nhôm, kính, vật liệu tổng hợp, bê tông…

Phạm Công Luận