Nhiều khi
Tết bắt đầu bằng những điều đơn sơ của ngày thường được nâng cấp lên một chút.
Nửa đêm về sáng, mùi cà phê bay vô chiếc mùng tôi ngủ, thơm lừng. Cà phê thì
ngày nào ba chẳng dậy sớm để nấu nước pha một phin để uống. Nhưng hôm nay nó là
mùi cà phê Moka của tiệm Đồng Xương, một tiệm cà phê lâu đời ở gần Ngã tư Phú
Nhuận. Nói tiệm cho oai, nó là một lối vào nhà nhỏ hẹp, bề ngang khỏang một mét
rưỡi, phía trong là nơi ở của gia chủ. Nhưng không gian này rất sạch sẽ, ngăn
nắp với một bên là nhưng cái keo thủy tinh đựng bánh kẹp xốp, bánh lạt, bánh
champagne…Một bên là những hủ keo chứa cà phê Arabica mà ba tôi gọi là là cà phê
Sẻ, cà phê Robusta tức cà phê Mít. Hủ cà phê Moka để riêng, giá cao hơn hẳn. Chỉ
có tháng giáp Tết ba mới rộng rãi mua cà phê Moka uống, thói quen từ những ngày
còn khó khăn.
Nhiều khi
Tết bắt đầu bằng sự hiện diện của con vịt ở cái hẻm bên hông nhà. Nó là con vịt
xiêm mà người Bắc gọi là con ngan. Thấy nó là anh em trong nhà nghĩ đến nồi vịt
hầm với những miếng thịt vịt vàng nâu, thơm và đậm vị. Miếng bánh tráng đã được
nhúng nước cho mềm và dẻo, bỏ vô miếng xà lách, chút dưa giá chua mát, miếng củ
kiệu chua cay, miếng thịt kho nước dừa béo thơm và một miếng thịt vịt màu nâu có
sớ dài. Nước mắm pha sẵn, chấm nhẹ thôi kẻo mặn và bỏ cái hỗn hơp thực phẩm tinh
túy ấy vào miệng. Sao nó ngon và hài hòa đến vậy. Má lại khoe củ kiệu ngâm giấm
năm nay trắng tươi và con lại nhớ mấy ngày đầu tháng chạp, suốt ngày chạy theo
ánh nắng, lo đảo mấy cái rá phơi kiệu từ góc này đến góc khác trên cái sân
thượng của ngôi nhà phố nhỏ. Năm nay má làm tỏi chua hơi ít nghen má. Bầy con
trai hồi nhỏ mê ăn kiệu giờ khoái tỏi ngâm hơn vì đã đi làm mấy năm nay, thích
uống bia nhai tỏi chua với nem, chả lụa nên đợi dịp chiêu đãi đám bạn cùng sở
làm. Riêng con vịt này thì có năm nào mà bầy con trong nhà chẳng ngán ngẫm. Sáng
Hăm Chín, ba cắt cổ vịt xong nhúng nước sôi để mấy đứa con nhổ lông. Giữa cái
lạnh dịu của tháng Chạp, mùi thịt vịt còn sống ngai ngái vẫn dễ chịu hơn việc
rứt từng caí lông ống, lông măng cho đến sạch bong. Hết cả buổi trưa mới xong để
còn làm bao nhiêu việc. Hai hôm nay đám con mới bắt đầu nghỉ làm, nghỉ học sau
mấy buổi tất niên lu bù. Mấy cái cửa sổ chưa lau. Nhà người ta cửa kiếng lau cái
ào là xong. Nhà mình ba vẫn ham mấy cái cửa lá sách làm bằng gỗ căm xe đã lên
nước bóng lóang mà lúc làm ăn đuợc, ba dám thay hết toàn bộ cửa nhà. Cửa lá sách
thóang mát nhưng bụi bám rất sâu vào kẻ. Tay đứa nào cũng đỏ rần vì bị đau khi
thúc mạnh nùi giẻ vào những hóc kẹt, nhăn nhúm vì nhúng tay nhiều trong nước.
Vậy rồi cũng xong, màu gỗ nâu hiện ra tinh tươm và có vẻ đẹp sâu lắng. Mấy bà
chị lo lau cái tủ lạnh, than thở là cái tủ mình nhỏ và bị má la là chỉ có Tết
mới như vậy, quanh năm tòan là chứ nước lọc không chứ có gì đâu.
Vợ chồng
đứa em út xa xứ mới về ăn Tết đã đòi đi xem mai cùng mấy ông anh. Má bảo: “Cần
gì xem trước cho cực hả con, người ta sẽ chở về tận nhà cho mình mà !”. Đúng là
vậy, nhưng đi Thủ Đức xem mai là mơ ước của đứa em rể xa quê hương cả chục năm,
luôn nhớ hoài cảnh đi xem Mai Tết ở cầu Gò Dưa. Hai bên lề đường Kha Vạng Cân
còn bày bán mai chậu không?. Tết này triều cường có bị ngập mấy vườn mai không?.
Ra tới nhà chú Long ở Hiệp Bình Phước, mấy anh em vui mừng vì vườn khô ráo. Cây
mai gửi chăm sóc phô vẻ sung mãn, hứa hẹn những chùm bông đẹp nở đúng ngày mồng
Một và dài dài sau đó. Nắng chiều cuối năm còn vương trên mái lá cái chái nhỏ.
Chú em rể ra sân sau ngồi trên cái võng ngó bà má già nấu nồi bánh tết to đùng
dưới góc dừa. Đến khi mọi người quay ra tìm, thấy chú đã ngủ thiu thiu. Làn khói
mỏng từ củi dưới đáy nồi tỏa lên ngọn dừa. Không gian chợt thanh bình và êm ả
như những ngày xưa trong truyện ngắn của Hồ Trường An đậm đặc không khí Tết miệt
vườn Nam bộ.
Chiều
ba mươi Tết, chị giúp việc chào mọi người để về quê ăn Tết. Quà và tiền thưởng
đã lo trước đó rồi, hôm nay má tặng thêm ít bánh tét, trái cây. Anh em trong nhà
mỗi người tặng cho ít tiền lì xì mấy đứa nhỏ dưới quê. Trưa nay cúng rước ông bà
xong, chị đã tranh thủ lau nhà buổi cuối năm. Mấy cái tủ kiếng chưng ly tách
sáng bóng. Bức tranh sơn mài Trần Hà màu sơn cánh gián được dời ra chỗ sáng gần
cửa sổ nhà chợt lộng lẫy trong cái nhìn tái khám phá vẻ đẹp của nó. Ba nói đó
chính là sự xa xỉ duy nhất của ba trong bao nhiêu cái Tết ở đất Sài Gòn này. Bức
tranh như một kỷ niệm những ngày còn tuổi trung niên, vất vả nuôi đàn con ăn học.
Dù sao đó là những caí Tết hạnh phúc và tự tin khi làm ra được đồng tiền, có thể
lo cho con tấm áo mới, có tiền đưa vợ mua sắm khá khẩm thức ăn, đồ uống, trái
cây cúng ông bà, đãi khách khứa trong nhà.
Đón bao
nhiêu caí Tết trong đời, nhiều lúc thấy vui khi đào xới một ký ức, một hoài niệm.
Có thể nó không bao giờ trở lại nữa như là tiếng pháo và mùi diêm sinh. Có khi
là một thóang bâng khuâng riêng tư những ngày giáp Tết, lang thang ở xứ người,
ngậm thanh kẹo Hồ lô mà trông ngày bay về Sài gòn với ba má, anh chị em hay vợ
con. Nên nhiều khi mong báo Xuân chỉ để đọc những kỷ niệm về cái Tết của ai đó,
có thể không trau chuốt văn chương nhưng cần chân thành chứ không phải chuyện
làm ăn, chính trị đã mệt nhòai. Cuộc đời đáng sống và nhẹ nhõm, nhiều khi không
tính được bằng những thành công trong cuộc đấu tranh gầm rú mà là bằng những cái
Tết sum họp thiêng liêng và đầm ấm bên người thân thương trong đêm Trừ tịch,
thơm hương trầm và thơm mùi trà cúng ông bà giữa trời khuya.

