ĐI TÌM LẠI GIẤC MƠ 

     Căn nhà ngang độ bốn mét. Mặt tiền đá rửa, cầu thang đá mài. Giữa nhà, bộ sa lông gỗ gõ đỏ đóng theo kiểu hộp đơn giản, khi ngồi người hơi ngả ra phía sau. Gạch bông mỗi cạnh hai tấc, hoa văn màu nâu đỏ, hơi trầm nhưng sang trọng. Trên tường là bức sơn mài Thành Lễ vẽ bầy nai dưới những gốc cây tùng. Cái ti vi cửa lùa đứng vững chãi trên bốn chân đặt bên phải. Cuối phòng khách là bức tường ngang che cầu thang, kê sát tường là tủ búyp phê bằng cẩm lai cửa kính lùa, hai cánh cửa hai bên xóay tròn những bông của gỗ Nu. Trên tủ đặt bình bông gốm Biên Hòa vẽ hình những cô gái áo dài tha thướt đi lễ lăng Ông Bà Chiểu và cái máy hát dĩa. Chủ nhà cẩn trọng tra đĩa vào máy hát và cho kim xoay, tiếng ca sĩ Phương Dung nghe như nức nở: “Mười năm mơ kết mây thành hoa trắng… mây vỡ hoa tan tàn giấc mơ hoa…”.

      Căn nhà tôi đang kể với bạn không phải nằm trong một khu dân cư cũ ở Ngã Năm Bình Hòa, khu xóm Gà hay chợ Đa kao. Nó mới mọc lên chừng dăm năm nay ở một khu đất mới vốn là đất trồng hoa ở Gò Vấp. Nhưng khi ngồi vào chiếc ghế cũ kỹ, một cảm gíac êm đềm của thời thơ trẻ sống ở Sài Gòn gần bốn mươi năm trước, nó gợi nhớ những căn nhà hồi xưa được xem là khá giả vì “nhà lót gạch bông, mái bằng, tường đá rửa…”, của những bức tranh lạ không hề giống mớ lịch tờ lòe lọet mà những nhà nghèo hay treo đầy tường. Chủ nhà pha trà ướp hoa lài, rót vào những cái tách Noritake trắng in hình bông hồng đỏ nhạt đặt trên cái đĩa cùng bộ. Bộ tách đĩa này nằm trong một bộ đồ sứ Nhật dành cho bàn ăn gần cả trăm cái bao gốm chén tô liễn tách đĩa…là niềm mơ ước của bao bà nội trợ Sài Gòn cũ. Và tôi bỗng nhớ má tôi từng phải trả góp một thời gian dài mới có đủ bộ như thế. Đến giờ, phần lớn tan tác và sứt bể hầu hết qua bao nhiêu năm xài trong nhà.

      Chủ của căn nhà vốn là một Việt kiều và giống như rất nhiều người khác dành thời giờ rảnh lang thang chợ đồ cổ K., nhưng anh không phải là người sưu tầm. Ngày chủ nhật, anh ra uống cà phê sớm ở góc đường, lẳng lặng nghe những “chuyên gia” và lắm “nhà sưu tập” bàn tán, dẫn dắt người khác vào trận địa mê hồn này. Xong cử cà phê, anh đi dọc con đường với lòng háo hức không kém những lần anh đi mua yardsales ở nước ngoài. Anh nhanh chóng nhận ra có rất nhiều cửa hàng chưng thứ đồ gỉa cổ khá trâng tráo và bày những bức tranh sơn mài mới toanh nhưng vẫn khẳng định chắc chắn là tranh Thành Lễ. Anh thích thú nhìn cái ghế xoay bằng gỗ, lưng tựa có gắn thêm miếng  gỗ tựa đầu có thể đưa lên hạ xuống. “Đây là cái ghế hớt tóc. Hồi nhỏ, mình không thể ngồi được vì bé qúa, ông thợ hớt tóc phải đặt ngang trên thành ghế một miếng gỗ cho mình ngồi.”. Anh ngắm nghía những cái đôn voi Biên Hòa. Nó mới quá và không gợi cảm chút nào. Dăm món đồ đồng khá quen thuộc. Thú vị nhất là khi anh phát hiện và mua đươc mớ tượng gỗ của Phi Luật Tân. Hồi xưa gần nhà có một ông thầu khóan thường nhập những tượng này. Khi khui thùng ra ngoài sân, anh đứng bên hàng rào mê mẩn nhìn, thèm có được một tượng con gấu đang bắt cá hay một nông dân vác quầy chuối. Bây giờ, nó bày bán giá vài trăm ngàn đồng trên phố, có sứt mẻ chút ít nhưng không đáng kể.

      Đó là những tháng anh bận rộn xây và trang trí nhà. Lúc về nước, anh đã mang theo một số món trang trí như đèn bàn Tiffany, tượng đồng theo phong cách Art Nouveau và dăm cái dĩa Majolica mà anh thích. Nhưng sau đó anh cất hết vào tủ. Từ đó bắt đầu một cuộc săn lùng đồ đạc nhẩn nha nhưng quyết liệt. Trong tầm ngắm là những món trang trí nhà những năm 60s, 70s của Sài Gòn. Phần xây dựng căn nhà, anh tìm được ông thợ già còn nắm kỹ thuật làm đá mài, đá rửa để hướng dẫn thợ thi công. Riêng gạch bông, anh phải đặt riêng một công ty chuyên làm gạch bông theo kiểu xưa xuất sang Pháp.

      Và tất cả đã hình thành nên căn nhà mà tôi đang ngồi. Nó không gợi cảm gíac cũ kỹ và cũng không quá trầm như ngồi trong một căn nhà rường dày đặc chi tiết. Chung quanh là những chi tiết đơn giản, chỉ là những đường thẳng và xiên của bàn ghế. Chất mộc mạc của gốm Biên Hòa. Tranh Thành Lễ với gam màu nâu điểm vàng. Đèn măng sông Đức treo lơ lửng với cái chụp trắng tinh. Tất cả tạo nên cảm giác thanh thóat, giản dị khá dễ chịu. Trong không gian đó, anh bạn chủ nhà vẫn còn phong độ nhưng mắt đã chớm có những nếp nhăn ở đuôi mắt, ngắm nghía mãi cái vỏ đĩa bằng giấy bìa in hình những ca sĩ vang bóng một thời nay cũng đã vào tuổi sáu mươi. Chủ nhà mơ màng: “ Quá tuổi bốn mươi tôi lại thích nghe những bài hát bị gọi là sến, mà ông Sơn Nam gọi là một thứ Vọng cổ tân thời này. Nó làm tôi nhớ rất nhiều...”

       Tôi nghĩ, chơi đồ cũ (không phải đồ cổ) là một thú chơi lịch lãm , đậm chất hoài niệm. Nhiều khi người ta tìm lại được một giấc mơ tuổi nhỏ chỉ bằng vài tháng dạo chơi tìm kiếm và bằng một số tiền không lớn lắm.